برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

155

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

( شاهنشاه - ملك الملوك ) را به كار مىبردند ؛ براى آل بويه ( شيعى ) اين عنوان از سال 362 ه / 4 - 973 م و يا 3 - 402 ه / 13 - 1012 م بر روى سكه‌ها ديده مىشود . « 699 » از آل بويه - كه به زودى القاب خود را بر روى سكه‌ها ضرب كردند ، - « 700 » سلجوقيان عناوين « سلطان » و « شاهنشاه » ( براى « شاهان شاه » ) را اخذ كردند . « 701 » هم زمان با آن ، القاب افتخارى متداول مانند « يمين امير المؤمنين » ، « برهان امير المؤمنين » ، « قاسم امير المؤمنين » « 702 » و يا « معز الدولة » را نيز داشتند . « 703 » توضيح جزئيات در اين مورد و نيز در مورد تطور عناوين در نزد قراخانيان ( ايلخانيان ) « 704 » ( اغلب « سلطان السلاطين » ) و قراختايى ( گورخانان ) « 705 » مىبايستى در اينجا حذف

--> ( 699 ) . Turk . kat . IV , S . 52 f . , Nr . 82 f . . ( 700 ) . به طور مثال عضد الدولة : Lane - Poole II , S . 206 f . , Nr . 654 ff . ( 701 ) . رجوع كنيد به طور مثال به سكه‌هاى طغرل ( 455 ه / 1063 م - 432 ه / 41 - 1040 م ) : « السلطان المعظم شاهنشاه طغرل بيگ ابو طالب » : Turk . kat . IV , S . 58 - 61 , Nr . 84 - 87 و نيز در اين‌باره : . Barthold , Vorl . 105 ( 702 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 85 و بعد ، حسينى : اخبار دولة السلجوقية ، اينجا و آنجا . - uz . 25 - ( 703 ) . Turk . kat . S . 62 f . , Nr . 88 - 90 . ( 704 ) . در اين‌باره رجوع كنيد به : , S . 69 ; Barthold , Vorl . 150 ( مانند شماره 461 كتابشناسى ) Omelian Pritsak : Qarachanid ischen Studien - Turk . kat . IV , s . l , 10 - 35 , Nr . 14 - 65 . ( 705 ) . شايد مشتق از ( كول - خان ) كور خان ) : Pristsak ( wie Anm . 7 ) 89 - 98 und karl August Wittfogel und Feng chia - Sheng : History of the chinese Society Liao ( 907 - 1125 ) , ( Philadelphia 1949 ) , S . 431 ( vgl . auch Appendix v : Qara - Khitay , von karl Heinrich Menges , S . 619 - 675 ) ( Transactions of the American Philosophical Society . . , N . R . , Bd . 36 , 1946 ) . - نزد مسلمانان « گور خان » به‌عنوان « خان خانان » ( خان بزرگ ) تلقى مىشود : راوندى : راحة الصدور ، ص 174 ؛ جوينى : تاريخ جهانگشا ، ج 2 ، ص 86 ؛ چهار مقاله ، ص 113 . و نيز جوزغانى / چاپ راورتى ، ص 911 ، Z . 8 ؛ در اين‌باره رجوع كنيد به : Ahmet Caferoglu : Tukyu ve uygurlarda Han unvanlari , im Turk . hukuk ve iktisat tarihi mecmuasi I , ( 1931 ) , S . 105 - 129 Fu'ad Koprulu : Eski turk unvanlarina ait notlar ( ملاحظاتى درباره عناوين قديم تركى ) . همان كتاب ، ج 2 ، ( 39 / 1932 ) ، ص 31 - 17 .